plant

Middle_2807_6c50e3

[Friend's Face]

Friend's Page | Society | Blog Album | Friend | Talk

Login ล่าสุด : 09 เม.ย. 2553
เริ่ม Qool : ส.ค. 2551

Blog ของ plant

การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ(Tissue culture) Feed

วันที่ 01 กันยายน 2551 11:20


การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช (Plant Tissue Culture)

โดย อารยา หงษ์เพชร

 

การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช คือ การนำ เอาส่วนใดส่วนหนึ่งของพืช เช่น ใบ ตายอด ตาข้าง เนื้อเยื่อ หรือ

เซลล์ มาเพาะเลี้ยงในอาหารสังเคราะห์ซึ่งประกอบด้วย แร่ธาตุ นํ้าตาล ไวตามิน และสารควบคุมการเจริญ

เติบโต นอกจากนี้ยังต้องทำ การเพาะเลี้ยงในสภาพที่ปราศจากเชื้อจุลินทรีย์และในสภาวะที่ควบคุมสิ่งแวด

ล้อมได้แก่ อุณหภูมิ แสง และความชื้น ซึ่งชิ้นส่วนของพืชดังกล่าวจะมีการเจริญเติบโตและพัฒนาไปในรูป

แบบต่างๆ เช่น เกิดเป็นยอด เกิดเป็นราก เกิดเป็นเอมบริโอ หรือเกิดเป็นกลุ่มเซลล์ที่เรียกว่า "แคลลัส"

ที่สามารถชักนำ ให้เกิดเป็นพืชต้นใหม่ที่สมบูรณ์จำ นวนมากได้

หลักการสำ คัญของการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชคือต้องทำ ในสภาพที่ปราศจากเชื้อจุลินทรีย์กล่าวคือทุก

ขั้นตอนต้องปราศจากการปนเปื้อนของจุลินทรีย์ โดยขั้นตอนในการทำ งานจะเริ่มจากการฟอกฆ่าเชื้อที่ชิ้น

ส่วนพืชแล้วตัดเอาเฉพาะส่วนที่ต้องการนำ มาวางเพาะเลี้ยงในหลอดทดลองหรือขวดแก้วที่บรรจุอาหาร

สังเคราะห์ซึ่งได้ผ่านการฆ่าเชื้อมาแล้วเช่นกัน ขวดเพาะเลี้ยงนี้จะถูกนำ มาวางเลี้ยงในห้องที่มีการควบคุม

สภาวะต่างๆ เช่น แสง อุณหภูมิ ให้เป็นไปตามที่ต้นพืชต้องการ ชิ้นส่วนของพืชจะได้รับแร่ธาตุและสาร

อาหารจากอาหารสังเคราะห์และเจริญเติบโตต่อไป ซึ่งการเจริญเติบโตของชิ้นส่วนพืชนี้สามารถควบคุมได้

โดยการเลือกใช้สูตรอาหารและสารควบคุมการเจริญเติบโตที่เหมาะสม เช่น ฮอร์โมนพืช ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับ

วัตถุประสงค์ของการเพาะเลี้ยงว่าต้องการให้ชิ้นส่วนนั้นเจริญไปเป็นส่วนใด เช่น ถ้าต้องการให้เจริญไป

เป็นส่วนลำ ต้นก็สามารทำ การชักนำ โดยใช้ฮอร์โมนพืชกลุ่มไซโตไคนิน (Cytokinin) หากต้องการให้เกิดราก

อาจใช้ฮอร์โมนกลุ่มออกซิน (Auxin) หรืออาจจะใช้ฮอร์โมนหลายๆ ชนิดรวมกัน

ปัจจัยที่มีผลในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช

ปัจจัยสำ คัญที่มีผลต่อความสำ เร็จของการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช คือ อาหารเพาะเลี้ยง ชิ้นส่วนของพืช

ที่นำ มาเพาะเลี้ยง และสภาวะที่ใช้ในการเพาะเลี้ยง โดยอาหารเพาะเลี้ยงนั้นเป็นปัจจัยที่สำ คัญอย่างยิ่งต่อ

ความสำ เร็จในการเพาะเลี้ยง อาหารเพาะเลี้ยงมีมากมายหลายสูตรให้เลือกใช้งาน เช่น สูตร Murashige and

Skoog (MS) เป็นสูตรพื้นฐานที่นิยมใช้กับพืชทั่วๆ ไป สูตร Vacin and Went เหมาะสำ หรับการเพาะเลี้ยง

กล้วยไม้สกุลต่างๆ สูตร Woody Plant Medium (WPM) เหมาะสำ หรับการเพาะเลี้ยงพืชพวกไม้เนื้อแข็ง

โดยทั่วไปสูตรอาหารเหล่านี้จะประกอบไปด้วย ธาตุอาหารหลักที่พืชต้องการในปริมาณมาก ได้แก่

ไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P) โพแตสเซียม (K) ธาตุอาหารรองที่พืชต้องการในปริมาณเพียงเล็กน้อย

เช่น โบรอน(B) โมลิบดินัม(Mo) แมงกานีส(Mn) โคบอลต์(Co) สังกะสี(Zn) ทองแดง(Cu) ไอโอดีน(I)

และธาตุอาหารอื่นๆ เช่น วิตามิน กรดอะมิโน และนํ้าตาล นอกจากนี้อาจจะมีส่วนประกอบอื่นๆ เช่น สาร

ควบคุมการเจริญเติบโตของพืช หรือที่เรียกว่าฮอร์โมนพืช หรือสารจากธรรมชาติอื่นๆ เช่น นํ้ามะพร้าว มัน

ฝรั่ง กล้วยหอม สารสกัดจากยีสต์ ซึ่งจะมีสารช่วยเร่งการเจริญเติบโตของพืชรวมอยู่ด้วย

ประโยชน์ของการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช

1. การขยายพันธุ์พืช การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อสามารถขยายพันธุ์พืชที่ขยายพันธุ์ด้วยวิธีอื่นได้ยาก หรือ

ขยายได้ช้า เทคนิคการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชสามารถเพิ่มจำ นวนต้นได้จำ นวนมากอย่างรวดเร็ว สามารถผลิต

ตน้ พันธุไ์ ด้ตลอดปี ซึ่งต้นพันธุ์ที่ได้จะมีลักษณะเหมือนเดิมทุกประการและให้ผลผลิตคุณภาพดี พืชหลาย

ชนิดที่มีปัญหาในการขยายพันธุ์แบบปกติแต่ปัจจุบันประสบความสำ เร็จในการขยายพันธุ์โดยวิธีการเพาะ

เลี้ยงเนื้อเยื่อพืช เช่น กล้วยไม้ หน้าวัว หน่อไม้ฝรั่ง

2. การผลิตต้นพันธุ์ที่ปราศจากโรค พืชหลายชนิดจะมีเชื้อไวรัสแฝงตัวอยู่ในท่อลำ เลียง จึงเป็นการ

ยากต่อการผลิตพันธุ์พืชที่ปราศจากโรค ดังนั้นการเพาะเลี้ยงส่วนของปลายยอดที่ยังไม่มีท่อลำ เลียงจะ

สามารถขจัดการปนเปื้อนของไวรัสเหล่านั้นได้ มีพืชหลายชนิดที่ใช้เทคนิคนี้ได้สำ เร็จ เช่น มันฝรั่ง

สตรอเบอรี่ ขิง ฯลฯ

3. การผลิตสารสำ คัญ พืชหลายชนิดสามารถผลิตสารสำ คัญได้ ซึ่งสารสำ คัญเหล่านี้ เช่น สารตัวยา

รักษาโรค สีที่ใช้ในอุตสาหกรรม ซึ่งการนำ พืชเหล่านี้มาเพาะเลี้ยงในสภาวะที่ควบคุมได้จะสามารถชักนำ

ให้เซลล์ของพืชผลิตสารในปริมาณที่เพิ่มมากขึ้น

4. การอนุรักษ์พันธุกรรมและการแลกเปลี่ยนพันธุ์พืช เป็นการเก็บรวบรวมพันธุ์พืชโดยการเพาะ

เลี้ยงไว้ในขวดและบังคับให้เติบโตอย่างช้าๆ ซึ่งทำ ให้สามารถเก็บรักษาพันธุ์พืชไว้ได้นาน ประหยัดพื้นที่

และแรงงาน นอกจากนี้ยังสะดวกต่อการแลกเปลี่ยนพันธุ์พืชกับต่างประเทศเพราะอยู่ในขวดและปราศจาก

เชื้อโรค

5. การปรับปรุงพันธุ์พืช เป็นการนำ เทคนิคการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชมาประยุกต์ใช้ เช่น การสร้างพืช

โครโมโซมชุดเดียว การชักนำ ให้เกิดการกลายพันธุ์ การรวมเซลล์พืช (Protoplast Fusion) และ พันธุ

วิศวกรรมของพืช

เทคนิคการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชแม้จะไม่ใช่เทคโนโลยีใหม่ แต่ก็มีการพัฒนาอยู่ตลอดเวลา การนำ

เทคโนโลยีนี้ไปใช้ สามารถก่อให้เกิดประโยชน์ได้หลายด้าน ประเทศไทยมีศักยภาพในด้านนี้สูง และที่

สำ คัญเทคโนโลยีนี้สามารถนำ มาใช้งานได้ในระดับชาวบ้านโดยทั่วไปได้เช่นกันหากได้รับการถ่ายทอด

เทคโนโลยีอย่างเหมาะสม ซึ่งหน่วยงานของราชการหลายแห่งได้มีการถ่ายทอดเทคโนโลยีนี้ให้แก่ผู้สนใจ

อยูเ่สมอ กรมวิทยาศาสตร์บริการเป็นอีกหน่วยงานหนึ่งที่มีการจัดฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อถ่ายทอด

เทคโนโลยีนี้ให้กับบุคคลทั่วไปด้วยเช่นกันโดยจัดเป็นประจำ ทุกปี ซึ่งผู้สนใจสามารถติดต่อสอบถามได้ที่

กองการวิจัย กรมวิทยาศาสตร์บริการ โทร 02-2017119

กองการวิจัย

โทร. 02-201-7119

E-mail: haraya@mail.dss.go.th

20 สิงหาคม 2545


โดย: plant

tags: พืช

view: 82832 ครั้ง


Thumb_up
0%
Thumb_down
0%

jigckk


แหม มีความรู้ๆ ดีมากเลยเพื่อน
วันที่: 11 กันยายน 2551 19:56